Kościół parafialny pw. śś. Rocha i Jana Chrzciciela zbudowany został w XVI w. z inicjatywy Jana Brochowskiego i jego rodziny (1551-1561, 1596). Jego twórcą był renesansowy architekt i budowniczy Jan Baptysta Wenecjanin, znany z realizacji w Warszawie (barbakan, kościół św. Jerzego) i w Płocku (katedra).

W czasie wojen szwedzkich II połowy XVII w. świątynia uległa znacznym zniszczeniom. W latach 1662-65 odnowił ją starosta wyszogrodzki Olbracht Adrian Lasocki, właściciel dóbr brochowskich. Prawdopodobnie na początku XVII w. kościół został obwiedziony murem obronnym z wielobocznymi protobastionami. W tym samym okresie rozkuto strzelnice ganków i przekształcono je w okna.

W XIX w. wnętrze świątyni było kilkakrotnie odnawiane. W 1816 r. prace remontowe i malarskie przeprowadził ówczesny proboszcz, ks. Jan Duchnowski. Z jego inicjatywy elementy dawnego wystroju barokowego zastąpiono nowymi formami klasycystycznymi. Prace renowacyjne prowadzono we wnętrzu kościoła także w 1858 r. i pod koniec XIX w. W okresie I wojny światowej kościół został zniszczony i spalony. Runęło wówczas sklepienie. Jego odbudowę przeprowadzili w latach 1924-29 architekci Jarosław Wojciechowski i Tymoteusz Sawicki. Realizacja łączyła wierność tradycji historycznej z modnym w owym czasie stylem art deco. Kolejne zniszczenia przyniosła II wojna światowa. Kościół odrestaurowano w latach 1946-49. Ostatni remont przeprowadzono w połowie lat 90. XX w. Obecna forma świątyni jest kompilacją ratunkowych i nie do końca przemyślanych działań konserwatorskich, które doprowadziły do znacznych zmian charakteru budowli.

Przystępując do prac nad projektem rewaloryzacji wnętrza kościoła p.w. św. Jana Chrzciciela i św. Rocha w Brochowie zespół nasz przeprowadził analizę stanu zabytku i podjął próbę zdefiniowania potrzeb inwestycyjnych i możliwości wykonania prac mających na celu wydobycie należnej rangi kulturowej świątyni. Kościół w Brochowie znany jest nie tylko jako miejsce chrztu Fryderyka Chopina, ale zaliczono go do setki najważniejszych pomników architektury polskiej.

Cele projektu

Głównym założeniem projektu było wydobycie historycznych i artystycznych walorów zabytku jako jednej z nielicznych w Polsce świątyń łączących funkcje sakralne z obronnymi.
Projekt jest związany z przygotowaniem obchodów dwóchsetnej rocznicy narodzin Fryderyka Chopina i ma na celu włączenie kościoła w Brochowie jako unikatowego „produktu” polskiej kultury narodowej „Fryderyk Chopin 2010”.

Zadania projektu

• Opracowanie koncepcji estetycznej, obejmującej nową aranżację wnętrza kościoła, która pozwoliłaby na ekspozycję i harmonijne połączenie ze sobą walorów architektury oraz nielicznych, zabytkowych elementów wyposażenia.
• Przygotowanie „ścieżki turystyczno – edukacyjnej”, mającej za zadanie podnieść atrakcyjność kościoła Brochowskiego jako ważnego przystanku na szlaku miejsc związanych z Fryderykiem Chopinem.

Sposoby realizacji

Kompleksowe działania o charakterze konserwatorskim:

• Badania sondażowe
• Inwentaryzacja, konserwacja i restauracja reliktów polichromii sklepienia
• Wymiana zasolonych tynków
• Konserwacja i restauracja obiektów zabytkowych, przedmiotów artystycznych i pamiątek historycznych

Prace remontowe i adaptacyjne:

• Prace instalacyjne
• Modernizacja instalacji elektrycznej i nagłośnieniowej
• Montaż instalacji alarmowa i przeciwpożarowa
• Nowy system grzewczy
• Iluminacja wnętrza
• Adaptacja klatek schodowych w wieżach zachodnich i ganku strzeleckiego na „ścieżkę edukacyjną”
• Remont konserwatorski dawnej biblioteki nad zakrystią

Aranżacja wnętrza kościoła:

• Odtworzenie dekoracji malarskiej wnętrza
• Przywrócenie belki tęczowej
• Wymiana elementów wyposażenia – ołtarzy, ławek, ambony, mebli w prezbiterium, chrzcielnicy, stacji drogi krzyżowej
• Opracowanie plastyczne wystawy (ścieżki edukacyjnej)
• Przystosowanie zakrystii i udostępnienie starej biblioteki na muzeum parafialne).

Wymogi i oczekiwania Inwestora określiły ramy działania projektowego. Przyjęto koncepcję konsekwentnego nawiązywania do form historycznych. Projektem objęto kolorystykę ścian wraz z dekoracją malarską sklepień, wyposażenie tj. ołtarz główny, ołtarze boczne, ołtarz soborowy, siedziska dla celebransa i asysty, ławki, ambonę, belkę tęczową. Koncepcja została zbudowana w oparciu o materiał fotograficzny, dokumentujący wyposażenie świątyni z przełomu XIX i XX w. Projekt nie zakłada wiernej rekonstrukcji poszczególnych sprzętów, lecz współczesne przetworzenie historycznych wzorców.

W przypadku głównego ołtarza zaproponowano transpozycję formy z lat 1816-1915 udokumentowanej na archiwalnych zdjęciach. Rozwiązanie to formalnie odwołuje się do klasycznych ołtarzy o dosyć rozbudowanej strukturze architektonicznej, przy uproszczeniu form detalu i ornamentyki dla wyeksponowania zabytkowych rzeźb ołtarzowych. Analogicznie zaprojektowane zostały ołtarze boczne (uproszczone, tradycyjne nastawy jednokondygnacyjne, o prostokątnej mensie z wydzieloną predellą). Stonowana forma poszczególnych elementów ma na celu uwydatnienie i podkreślenie zabytkowych rzeźb i obrazów.

Sedilia dla celebransa i asysty, lektorium oraz stół soborowy zaprojektowano jako spójny stylistycznie komplet mebli nawiązujący do klasycznej formy ołtarza głównego. Opracowując podziały, proporcje i profile odwołano się do wzornika Vignoli.

Projekt ławek i ambony nawiązuje do barokowego wyposażenia, które funkcjonowało w kościele do I wojny światowej. Historyczne odwołanie pozostaje czytelne mimo zastosowanej syntezy formy - charakterystyczny ergonomiczny kształt barokowych ławek został przeniesiony do nowego projektu.

Prócz nawiązań historycznych projekt obejmuje także wykonanie nowej Drogi Krzyżowej oraz chrzcielnicy, która jako pomnik ma uświetniać 200-lecie chrztu Fryderyka Chopina. Stacje Drogi Krzyżowej i pomnik – chrzcielnica zaistnieją w przestrzeni jako nowatorskie aranżacje, zgodne z duchem epoki, tworząc wraz z formami historycznymi spójną, harmonijną całość.