KONSERWACJA I RESTAURACJA OŁTARZY BOCZNYCH
PW. ŚW ANNY I ŚW. MARCINA Z KOŚCIOŁA PARAFIALNEGO W ZAWIDZU

sierpień 2006 – listopad 2007

Ołtarze boczne: św. Anny i św. Marcina z kościoła parafialnego pw. św. Marcina w Zawidzu są typowym produktem lokalnego warsztatu snycerskiego działającego na przełomie XVII/XVIII w. Oba zostały przeniesione z drewnianego zawidzkiego kościoła, dla którego zostały zaprojektowane i wykonane.

W związku z tym iż z biegiem lat oba zabytki uległy znacznym przekształceniom - dodano nowe elementy (antepedium, pocz. XX w.) i zmianom w oryginalnych warstwach dekoracyjnych, głównym celem prac konserwatorskich było przywrócenie dawnej, historycznej formy.

Większość prac rekonstrukcyjnych dotyczyła ołtarza św. Marcina. Usunięto „pseudo-predellę”, która została wykonana z wtórnie użytych polichromowanych desek stropowych i belek pochodzących zapewne z drewnianego kościoła. Reorganizacji uległy również elementy dekoracji nastawy ołtarzowej. Przywrócenie pierwotnej formy polegało przede wszystkim na przeniesieniu głównej grupy rzeźbiarskiej, przedstawiającej św. Marcina na koniu, do pierwotnego miejsca ekspozycji. Prace te wiązały się z demontażem rzeźby ze zwieńczenia ołtarza i umieszczeniu jej we wnęce w centralnej części nastawy, oraz z rekonstrukcją odciętej partii medalionu i wieńca z liści akantu.

W trakcie prac przy ołtarzu św. Anny odkryto, iż znajdujący się w głównym polu obraz pędzla Franciszka Mielnickiego z III ćw. XIX w. przedstawiający „św. Annę nauczającą Marię” został wtórnie nabity na starsze przedstawienie, tzw. „Małą świętą rodzinę”, datowane na początek XVII w.

Prace konserwatorskie, poza powstrzymaniem procesów destrukcji i przywrócenie ołtarzom pierwotnej formy, obejmowały odtworzenie oryginalnych warstw dekoracyjnych, które zostały w większości usunięte podczas poprzednich, nieudolnych renowacji. Rekonstrukcja gruntów, polichromii, złoceń i srebrzeń oparta została na nielicznych, szczątkowo zachowanych, oryginalnych fragmentach. W przypadku ołtarza św. Anny, w zakres prac włączono także pełną konserwację i restaurację obrazów – „Św. Barbara”, „Nauczanie Marii przez św. Annę” oraz Małą św. Rodzinę”, która po zakończeniu prac zostanie wyeksponowana na jednej ze ścian kościoła.

Wzmocnienie struktury ołtarzy, usunięcie niezgodnych z oryginalną techniką oraz wpływających negatywnie na odbiór estetyczny wtórnych nawarstwień, wyeksponowanie pierwotnych warstw dekoracyjnych oraz zrekonstruowanie brakujących elementów i warstw w technikach analogicznych do oryginalnych pozwoliło na przywrócenie pierwotnych walorów estetycznych przy pełnym poszanowaniu wartości historycznych i kultowych obu zabytków

ołtarz św. Marcinaołtarz świętej Anny

Na fotografiach od góry: ołtarz św. Marcina i ołtarz świętej Anny po zakończeniu prac.

WYKONAWCA
MONUMENT SERVICE Marcin Kozarzewski
ZLECENIODAWCA
Parafia rzymskokatolicka św. Marcina
09-226 Zawidz Kościelny, ul. Zacisze 7